تاریخچه و ریشه اسپرسو؛ داستان تولد مشهورترین روش تهیه قهوه
اسپرسو (Espresso) تنها یک نوشیدنی نیست، بلکه نقطه آغاز فرهنگ مدرن قهوه در جهان است. امروزه تقریباً تمام نوشیدنیهای محبوب کافهای مانند کاپوچینو، لاته، آمریکانو، موکا و فلت وایت بر پایه اسپرسو تهیه میشوند. این روش تهیه قهوه که با عبور آب داغ تحت فشار از میان قهوه آسیابشده انجام میشود، در اوایل قرن بیستم در ایتالیا متولد شد و به سرعت به نماد فرهنگ قهوه این کشور تبدیل گردید.
ریشه واژه «اسپرسو»
واژه Espresso از زبان ایتالیایی گرفته شده و از فعل Esprimere به معنای «فشار دادن»، «استخراج کردن» یا «بیان کردن» ریشه میگیرد. این نام به دو ویژگی اصلی این نوشیدنی اشاره دارد:
- قهوه با فشار زیاد آب عصارهگیری میشود.
- هر فنجان بهصورت سفارشی و تازه برای مشتری آماده میشود.
به همین دلیل، تصور رایج که «اسپرسو» به معنای «سریع» است، کاملاً دقیق نیست؛ هرچند سرعت تهیه آن نیز از ویژگیهای مهم این روش است.
آغاز داستان اسپرسو
در اواخر قرن نوزدهم، با افزایش محبوبیت قهوه در ایتالیا، صاحبان کافهها به دنبال روشی بودند که بتوانند قهوه را سریعتر و با کیفیتی یکنواخت برای مشتریان تهیه کنند.
در آن زمان، روشهای سنتی دمآوری زمانبر بودند و پاسخگوی تعداد زیاد مشتریان نبودند. همین نیاز، زمینهساز اختراع دستگاه اسپرسوساز شد.
اختراع نخستین دستگاه اسپرسو
در سال ۱۹۰۱، مخترع ایتالیایی Luigi Bezzera نخستین دستگاه اسپرسوساز را ثبت کرد. هدف او کاهش زمان تهیه قهوه و افزایش بهرهوری در کافهها بود.
این دستگاه با استفاده از فشار بخار، آب داغ را از میان قهوه عبور میداد و نوشیدنیای غلیظتر و سریعتر از روشهای متداول آن زمان تولید میکرد.
توسعه دستگاههای اسپرسوساز
چند سال بعد، Desiderio Pavoni امتیاز تولید دستگاه بیزرا را خرید و با بهبود طراحی آن، تولید انبوه دستگاههای اسپرسوساز را آغاز کرد.
این اقدام باعث شد اسپرسو بهسرعت در کافههای ایتالیا رواج پیدا کند.
انقلاب بزرگ در دنیای اسپرسو
در سال ۱۹۴۷، Achille Gaggia دستگاه اهرمی جدیدی طراحی کرد که به جای فشار بخار، از فشار مستقیم آب استفاده میکرد.
این فناوری امکان رسیدن به فشار حدود ۹ بار را فراهم کرد و نتیجه آن تشکیل لایهای طلاییرنگ و معطر روی قهوه بود که امروزه با نام کرما (Crema) شناخته میشود.
از این زمان، اسپرسوی مدرن به شکل امروزی خود متولد شد.
گسترش اسپرسو در جهان
پس از جنگ جهانی دوم، دستگاههای اسپرسوساز پیشرفتهتر شدند و فرهنگ نوشیدن اسپرسو از ایتالیا به سایر کشورهای اروپایی و سپس آمریکا گسترش یافت.
در دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰، با رشد صنعت قهوه تخصصی (Specialty Coffee)، اسپرسو به محبوبترین روش تهیه قهوه در جهان تبدیل شد و امروزه پایه اصلی صدها نوشیدنی مختلف است.
اسپرسو در فرهنگ ایتالیا
در ایتالیا، اسپرسو بخشی از زندگی روزمره مردم است. بسیاری از ایتالیاییها روز خود را با یک فنجان اسپرسو آغاز میکنند و معمولاً آن را ایستاده در کافه و در مدت کوتاهی مینوشند.
اسپرسوی سنتی ایتالیایی معمولاً:
- در فنجان کوچک چینی سرو میشود.
- حجمی حدود ۲۵ تا ۳۰ میلیلیتر دارد.
- دارای کرمای طلایی و غلیظ است.
- بدون شیر سرو میشود.
اسپرسو؛ پایه نوشیدنیهای مدرن
امروزه اسپرسو پایه اصلی بسیاری از نوشیدنیهای محبوب است، از جمله:
- کاپوچینو
- کافه لاته
- آمریکانو
- ماکیاتو
- موکا
- فلت وایت
- کورتادو
- آفوگاتو
حقایق جالب درباره اسپرسو
- نخستین دستگاه اسپرسوساز بیش از ۱۲۰ سال پیش در ایتالیا ساخته شد.
- کرمای طلایی یکی از مهمترین نشانههای کیفیت اسپرسو است.
- یک اسپرسوی استاندارد در حدود ۲۵ تا ۳۰ ثانیه عصارهگیری میشود.
- ایتالیا همچنان بهعنوان مهد فرهنگ اسپرسو شناخته میشود.
پرسشهای متداول (FAQ)
آیا اسپرسو نوع خاصی از دانه قهوه است؟
خیر. اسپرسو یک روش عصارهگیری است و میتوان آن را با ترکیبهای مختلفی از دانههای قهوه تهیه کرد.
چرا روی اسپرسو کرما تشکیل میشود؟
به دلیل فشار بالای آب هنگام عصارهگیری، روغنها و گازهای طبیعی قهوه بهصورت لایهای طلاییرنگ روی سطح نوشیدنی ظاهر میشوند.
چرا اسپرسو در فنجان کوچک سرو میشود؟
زیرا این نوشیدنی بسیار غلیظ و متمرکز است و حجم استاندارد آن کم اما سرشار از عطر و طعم است.
جمعبندی
اسپرسو حاصل نوآوری مهندسان ایتالیایی در اوایل قرن بیستم است و بهسرعت به یکی از مهمترین دستاوردهای دنیای قهوه تبدیل شد. اختراع دستگاههای اسپرسوساز و تکامل آنها، نهتنها شیوه تهیه قهوه را متحول کرد، بلکه پایهگذار فرهنگ مدرن کافهنشینی و نوشیدنیهای بر پایه قهوه در سراسر جهان شد. امروزه اسپرسو همچنان نماد کیفیت، مهارت باریستا و اصالت قهوه ایتالیایی به شمار میآید.
